Woningen van geprint beton

Bouwen. Dat doe je met losse elementen. Tussendoor maak je handmatige bewerkingen. En voor elke bewerking is een andere vakman nodig. Het complete bouwproces kan zo maandenlang duren. Tót… in 2019. Dan worden namelijk de eerste woningen met een 3D-betonprinter gebouwd. Een razendsnelle techniek. Maar, wat betekent die technische ontwikkeling voor alle montage-, klus- en (af)bouwbedrijven? Rudy van Gurp is conceptueel manager bij Van Wijnen, een van de betrokken partijen bij het Milestone-project in Eindhoven. Dankzij dit project staan straks middels de nieuwste bouwtechniek – 3D-betonprinten – 5 volledige woningen op Nederlandse grond. Wereldwijd uniek, want er komen daadwerkelijk mensen in deze 3D-geprinte huizen te wonen. 
Woningen van geprint betonHoe nieuw is 3D-betonprinten?
“Heel nieuw! We innoveren veel en ook al lang in de bouw. Maar die innovaties zijn 'operational excellence', zoals we dat noemen. Dat betekent dat we daarmee beter zijn gaan bouwen. Maar we bouwen nog steeds op dezelfde manier. En de huizen zien er ongeveer hetzelfde uit. Eigenlijk bouwen we nog steeds min of meer hetzelfde als 100 jaar geleden: met rechte muren, stenen en een dak. We zijn wel gaan isoleren. De oude houtkachel werd een gaskachel en daarna kwam er centrale verwarming. Innovaties waren tot nu toe vaak gericht op slimmer gebruik van brandstof. Met het 3D-betonprinten verandert het gehele bouwproces. Het gaat niet enkel om de detaillering. Dus: ja, 3D-betonprinten is een innovatie die de hele bouwwereld op z’n kop zet.”

Wat betekent het voor jou om betrokken te zijn bij de bouw van deze eerste 3D-geprinte woningen?
“3D-betonprinten is een hele mooie en belangrijke innovatie voor de bouwwereld. Elke keer als ik het erover heb of erover nadenk word ik enthousiast. Ik krijg van het Milestone-project ontzettend veel energie. Ik geloof in de rol van de 3D-betonprinter voor de toekomst. En dat we deze nieuwe en snelle techniek op grotere schaal in de bouwwereld gaan toepassen.”

Waarom is 3D-betonprinten volgens jou de toekomst?
“Deze nieuwe manier van bouwen heeft tal van voordelen. De twee belangrijkste? Dat is wat mij betreft allereerst de gigantische ontwerpvrijheid die je hebt. Je zit niet meer vast aan bepaalde vormen. De woningen van het Milestone-project zijn dan ook aan de buitenzijde rond in plaats van hoekig. Het zijn een soort keien. De binnenzijde van de woningen is wel gewoon hoekig, zodat je een kast nog gewoon tegen de muur kunt plaatsen. Het tweede voordeel is dat 3D-betonprinten de bouw op termijn veel betaalbaarder maakt. Dat komt met name doordat we de bouwcapaciteit erg kunnen opschroeven. Met minder mensen kunnen we meer maken. En dat is goed, want de bouw kampt met een vakliedentekort.”

Heeft 3D-betonprinten ook nadelen?
“Eigenlijk niet. We werken nu met de zes betrokken partijen heel nauw samen. Met als doel: de 3D-betonprinter volwassen laten worden. Elke keer zetten we één stap in het proces. We komen voortdurend uitdagingen tegen. Maar we zien ook elke keer dat zo’n uitdaging op te lossen is. De huizen binnen het project worden na elkaar gerealiseerd, terwijl onderzoek naar de techniek in ontwikkeling blijft. Dat betekent dat elke nieuwe woning kan profiteren van voortschrijdende inzichten en kennis.”

Woningen van geprint beton
Dus, alles kan?
“Tot nu toe hebben we alle 'probleempunten' overwonnen. Het zijn niet zo zeer problemen, maar meer nieuwe details die we moeten uitdenken. De aansluitingen voor bijvoorbeeld de kozijnen en installaties zijn anders. Ook stonden we voor de uitdaging om de hellingshoek te vergroten. Door de ronde vormen komt de muur meer naar buiten én meer naar binnen. Daarvoor hebben we een oplossing bedacht.”

Hoe veilig zijn de 3D-geprinte betonnen woningen?
“Het punt bij zo’n compleet nieuwe techniek is dat er nog geen regelgeving is voor het proces. Er bestaan rekenmethodieken voor de bouw, die aantonen of een gebouw bouwfysisch en bouwtechnisch veilig is. Maar voor het 3D-betonprinten bestaan die nog niet. Daarom verloopt het Milestone-project volgens 'design by testing'. We weten dat het kan, maar het moet nog wel aan de Eurocode worden getoetst. Daarvoor leidt Theo Salet van de Technische Universiteit Eindhoven het onderzoek. Waar we overigens drie jaar geleden al mee startten. Door het ‘design by testing’ worden we elke keer beter en slimmer. We proberen steeds grotere oppervlaktes en meer verdiepingen te maken met de printer. Hiervoor moeten we veel testen, omdat er simpelweg meer innovaties en modellen voor nodig zijn. Na alle tests en goedkeuring aan de hand van de Eurocode zijn de 3D-betongeprinte gebouwen net zo veilig als andere gebouwen.”

Kan 3D-betonprinten ook worden ingezet bij verbouwingen en renovaties?
“Het 3D-betonprinten biedt mogelijkheden voor nieuwbouw en bestaande bouw. Ik geloof dat de 3D-betonprinter dé aanvulling is voor het refurbishen van woningen. We zijn gehecht geraakt aan hoe woningen er nu uitzien. Van binnen en van buiten. Een jaren 30-woning is mooi, maar een energieverslinder. Met 3D-printen kunnen we straks helpen om die woningen energieneutraal te maken. Dan geven we het huis een nieuw jasje door er met een betonprinter naartoe te rijden. De woning is dan gemakkelijk binnen 2 dagen refurbished.”

Woningen van geprint beton
Wat betekent de innovatie voor de bouwwereld?
“Deze nieuwe en razendsnelle techniek zet de bouwwereld op z’n kop. We weten nog niet wat er straks allemaal kan. Maar we zijn wel begonnen met de bouw opnieuw uitvinden. Normaal werk je met losse elementen. Nu print je één geheel. Een fout? Die haal je er van tevoren uit. En het mooie: je hebt veel minder materiaal nodig. In plaats van een dikte van 10 centimeter beton en 10 centimeter steen, heb je straks met betonprinten maar 2 keer een dikte van 5 centimeter beton nodig.”

Wat willen jullie nog verbeteren aan de 3D-printer?
“We willen de printer nog verbeteren en het printproces versnellen. Met meerdere materialen werken. En meerdere kleuren kunnen printen.”

Wanneer kunnen we de eerste woning gaan zien?
“In juni 2019 staat de eerste woning in Park Bosrijk, in Eindhoven. Dit is de 1-laags woning. Hierna starten we met de volgende woning. Onze ambitie is om in ieder geval de laatste woning op locatie te printen. Elke woning kent nieuwe innovaties en ze zijn wat complexer, dus zullen we daarvoor ook weer veelvuldig moeten testen voor we daadwerkelijk van start gaan met de bouw. Is het ontwerp voor een woning eenmaal klaar? Dan staat de woning wel binnen enkele dagen helemaal afgerond op zijn bestemming.”

Is 3D-betonprinten een kans of bedreiging voor de kleinere bouwondernemer?
“De kleine bouwondernemers zullen zeker blijven bestaan. Het gaat eerst nog tientallen jaren duren voor de 3D-betonprinter en de robotisering uitontwikkeld is. Bovendien kan de techniek ook gewoon voor kleinere bouwprojecten worden ingezet. De robots en printers kunnen in verschillende maten worden gemaakt. Op bouwmarktniveau en op top design/professioneel niveau. Wie weet, komt er straks ook nog een huis-, tuin- en keukenprinter, en kun je in je eigen wijk de printer gaan lenen voor een verbouwing aan je woning.”

Milestone facts
* 5 Woningen: 1x 1-laags woning, 1x 2-laags woning, 2x 3-laags woning & 1x 4-laags woning
* Bouwlocatie: Park Bosrijk in de wijk Meerhoven, Eindhoven
* Projectontwikkelaar: Rudy van Gurp, Van Wijnen
* Ontwerp: Jelle Houben, Houben / Van Mierlo architecten
* Onderzoeksleider: Theo Salet, TU Eindhoven
* Woningverhuurder: Vesteda
* Andere betrokken partijen: Gemeente Eindhoven, Saint Gobain Weber Beamix en Witteveen+Bos

Tekst: Nathalie Pérez
Gepubliceerd op

Nieuwsbrief

Bouw & Renovatie nieuwsbrief ontvangen?
Inschrijven

Delen


Gebr. Bodegraven BV